KAYMA VE YUVARLANMA SÜRTÜNMELERİNİN İNCELENMESİ

DENEYİN AMACI:Kayma ve yuvarlanma sürtünmeleri arasındaki farkı deneyle göstermek.

HAZIRLIK SORUSU:

Cisimleri kaydırarak mı, yoksa yuvarlayarak mı daha kolay hareket ettirebiliriz? Nedenini tartışınız.

DENEYDE KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:

1-dinamometre     3-ip

2-döküm ayak      4-küçük statif çubuk 2 adet

Kayma sürtünmesi: I. düzenek: 1-Dinamometrenin ayarını yatay konumda  ayarlayınız. 2-Döküm ayağını vidasından ip yardımıyla dinamometreye bağlayarak, masanın üzerinde çekiniz. Dinamometredeki değeri not ediniz.

Yuvarlanma sürtünmesi: 2.düzenek: Bu defa döküm ayağın altına şekil 2‘de görüldüğü gibi iki tane yuvarlak çubuk koyarak, dinamometre ile çekiniz. Okuduğunuz değeri diğeriyle karşılaştırınız.

DENEYİN SONUÇLARI:

I. düzenekte; cisim ile cismin dayandığı yüzey arasındaki sürtünme kuvveti fazladır.

2. düzenekte ise; dinamometredeki okunan değerlere göre, yuvarlanma sürtünmesi, kayma sürtünmesinden çok daha küçük olduğu için daha az bir kuvvetle çekilebilmektedir.

TEORİK BİLGİ:

            Silindir şeklinde yuvarlanabilen cisimlerin sürtünme kuvveti azdır. Kaydırılarak çekilen cisimlerin sürtünme kuvveti yuvarlanma sürtünmesine göre daha büyüktür.

            Bu nedenle, bütün makine ve motorlu araçlarda sürtünmeyi azaltmak için “bilyalı yataklar” kullanılmaktadır.